Is Industry 5.0 a Human-Centred Approach

چکیده

انقلاب صنعتی پنجم خود را به‌عنوان یک استراتژی معرفی می‌کند که عامل انسانی را در مرکز تولید قرار می‌دهد، به‌طوری که رفاه و آسایش کارگر در اولویت قرار دارد و همزمان سیستم‌های تولیدی پایدار و مقاوم‌تر ایجاد می‌شوند. برای دستیابی به انسان‌محوری، لازم است توانمندسازی انسان‌ها و به‌ویژه اپراتورهای صنعتی انجام شود تا بتوانند مهارت‌ها و شایستگی‌های فردی خود را در همکاری و تعامل با فناوری‌های دیجیتال بهبود دهند.

هدف اصلی و نقطه تمایز این پژوهش، بررسی این است که آیا Industry 5.0 واقعاً انسان‌محور است و چگونه می‌توان با فناوری‌های 5IR، انسان‌محوری را تحقق بخشید. برای این منظور، این مقاله مرور سیستماتیک ادبیات، مفاهیم و ایدئولوژی‌های Industry 5.0 و فناوری‌های مرتبط آن (هوش مصنوعی، رباتیک، همکاری انسان-ربات، دیجیتال‌سازی) را تحلیل و روشن می‌سازد. همچنین استراتژی‌های انسان‌محوری بررسی شده‌اند تا هدف نهایی، یعنی ایجاد سیستم‌های پایدار و مقاوم به‌ویژه برای کارگران، تحقق یابد.

کلیدواژه‌ها: انقلاب صنعتی پنجم؛ انسان‌محوری؛ انسان‌محور؛ فناوری‌های انقلاب صنعتی ۰۵؛ هوش مصنوعی؛ رباتیک؛ سیستم‌های سایبر-فیزیکی؛ دیجیتال‌سازی

۱. مقدمه

انقلاب صنعتی چهارم و مفهوم صنعت ۰۴ خود را به‌عنوان موج چهارم فناوری معرفی کردند که تأثیر فراگیری بر سیستم‌های دیجیتال داشته است. صنعت ۰۴ افزایش بهره‌وری تولید و سطوح کیفیت بالا را ترویج می‌دهد و به سمت نوآوری و توسعه فناوری‌های صنعتی گرایش دارد. علاوه بر این، صنعت ۰۴ دارای یک دیدگاه تکنو-اقتصادی است، یعنی توسعه اقتصادی از طریق پیشرفت‌های فناوری، و بنابراین در سطح صنعتی، از فناوری‌های نوآورانه برای بهبود زنجیره‌های ارزش و مقابله با تحولات اقتصادی در حال تغییر استفاده می‌شود.

با این حال، اگرچه صنعت ۰۴ هنوز به‌طور کامل در سطح جهانی پیاده‌سازی و ادغام نشده است، شرکت‌ها و صنایع با ورود انقلاب صنعتی پنجم مواجه شده‌اند که شامل تولید خودکار، اما با هوش انسانی خواهد بود. هنگامی که صنایع شروع به مشارکت و تطبیق با صنعت ۰۴ کردند، انقلاب صنعتی پنجم و مفهوم و ایدئولوژی انقلاب ۰۵ شکل گرفت. بنابراین می‌توان گفت که صنعت ۰۵ ادامه و توسعه زمانی صنعت ۰۴ است.

صنعت ۰۴ دارای محدودیت‌هایی در زمینه پایداری صنعتی و رفاه کارگران است، چرا که تمرکز آن بر بهره‌وری و انعطاف‌پذیری تولید از طریق دیجیتال‌سازی و فناوری‌ها می‌باشد.

هدف صنعت ۰۵، حل چالش‌های انسانی صنعت ۰۴ به‌عنوان یک راهکار انسان‌محور است و رفاه کارگر را در مرکز فرآیند تولید قرار می‌دهد.

ایدئولوژی صنعت ۰۵ در سال ۲۰۲۰، پس از بحث‌ها و تبادل ایده‌ها در دو کارگاه مجازی شکل گرفت و به‌طور رسمی در ژانویه ۲۰۲۱ با انتشار رسمی در سند کمیسیون اروپا (EC) معرفی شد. تمرکز سند EC بر ترویج تحول و ایجاد تغییر در شرکت‌ها و صنایع برای تبدیل آن‌ها به سیستم‌هایی پایدار و انسان‌محور است.

صنعت ۰۵ در هماهنگی با اهداف اجتماعی اروپا قرار دارد؛ یعنی علاوه بر ایجاد شغل و توسعه مقاوم، پایداری صنعتی نیز باید با احترام به محدودیت‌های کره زمین و رفاه کارگران صنعتی تضمین شود.

در نتیجه، در حالی که صنعت ۰۴ رویکردی مبتنی بر دیجیتال‌سازی فناوری‌ها است، صنعت ۰۵ رویکردی انسان‌محور است که بر سه ستون اصلی استوار است:

1. تاب‌آوری
2. پایداری
3. انسان‌محوری

هدف Industry 5.0، به‌کارگیری ارزش فناوری‌های دیجیتال نوآورانه و تعامل انسان-ماشین آن‌ها است. در محیط‌های صنعتی هوشمند کنونی، اپراتور همراه و با کمک ماشین‌ها کار می‌کند. کمیسیون اروپا (EC)، با معرفی صنعت ۰۵ در صنعت، قصد دارد محیط‌های کاری را فراگیرتر و همچنین روش‌های کاری مقاوم و پایدارتر ایجاد کند.

در این مقاله، یک مرور سیستماتیک انجام شده است تا مفهوم، ایدئولوژی و پیشنهادهای صنعت ۰۵ روشن و ارزیابی شود. همچنین هدف آن، تحلیل نگرانی‌ها و چالش‌های انسان‌محوری در محیط‌های صنعتی آینده و بررسی اینکه چگونه فناوری‌های صنعت ۰۵ می‌توانند اپراتور آینده را تقویت و توانمند سازند، است.

برای این منظور، مطالعه با تحلیل داده‌ها و اطلاعات مرتبط با موضوع آغاز شد. این اطلاعات به سه خط تحقیقاتی تقسیم شده است:

1. خط تحقیقاتی اول: تعریف، ایده‌ها و مفاهیم صنعت ۰۵

2. خط تحقیقاتی دوم: تحلیل فناوری‌های صنعت ۰۵

3. خط تحقیقاتی سوم: تمرکز بر انسان‌محوری (Human Centricity)

بحث‌ها نیز در مراحل مختلف انجام شده است:

• بررسی صنعت ۰۵ از دیدگاه صنعتی و اجتماعی

• بررسی تمرکز بر انسان با استفاده از فناوری‌های صنعت ۰۵

• نقش و جایگاه اپراتور در صنعت ۰۵

• و در نهایت، برخی چالش‌ها، محدودیت‌ها و دستورکار پژوهشی آینده مطرح شده است.

با این روش، می‌توان مشخص کرد که آیا صنعت ۰۵ واقعاً انسان‌محور است و چگونه می‌توان با فناوری‌های صنعت ۰۵ انسان‌محوری را ایجاد و ترویج کرد.

۲. مواد و روش‌ها

با توجه به اینکه صنعت ۰۵ و انسان‌محوری از موضوعات داغ و رو به رشد در دوران حاضر هستند، در این پژوهش یک مرور سیستماتیک ادبیات (Systematic Literature Review – SLR) انجام شد تا داده‌های علمی موجود در مورد ایده‌ها، ساختارها، چالش‌ها و محدودیت‌های صنعت ۰۵ به‌عنوان یک استراتژی که انسان را در مرکز فرآیندها و سیستم‌های تولیدی قرار می‌دهد، جمع‌آوری، اعتبارسنجی، تحلیل و تشریح شود.

هدف این مرور سیستماتیک، ایجاد یک فرآیند مروری بر ادبیات علمی با تمرکز ویژه بر مرکزیت انسان و به‌ویژه اپراتور در صنایع است تا امکان شناسایی و تفسیر مطالعات اخیر در مورد ایدئولوژی‌ها و استراتژی‌های صنعت ۰۵ را فراهم سازد.

برای اجرای این مقاله مرور سیستماتیک، یک نمودار جریان چهارمرحله‌ای و راهنمای PRISMA (Systematic Review and Meta-Analysis Statement) که به طور گسترده برای مرورهای سیستماتیک و متا-آنالیزها به کار می‌رود، استفاده شد.

۲.۱. سؤالات پژوهش

صنعت ۰۴ نشان داد که بیشتر فناوری‌محور است تا انسان‌محور و در این روند، عامل انسانی در سیستم‌های تولیدی نادیده گرفته شده است. از این رو، صنعت ۰۵ به‌عنوان یک ایدئولوژی مکمل و گذار از یک صنعت فناوری‌محور (صنعت ۰۴) به صنعتی تمرکز یافته بر انسان شکل گرفته است، جایی که رفاه و آسایش کارگر در اولویت قرار دارد، در حالی که عملکرد تولیدی همچنان حفظ می‌شود.

چشم‌اندازهای آینده برای انسان‌محوری، توانمندسازی انسان‌ها و اپراتورهای صنعتی از طریق ارتقای مهارت‌ها و قابلیت‌های فردی آن‌ها است، یعنی توجه به عوامل انسانی، و همچنین دستیابی به تعادل و تکامل همکاری انسان و ماشین، یعنی بهبود تعامل انسان-ربات در سیستم‌های صنعتی پویا و پیچیده.

بنابراین، بررسی و تحلیل استراتژی‌های انسان‌محوری اهمیت زیادی دارد، به‌ویژه با معرفی و ارزیابی مفاهیم و ایدئولوژی‌های صنعت ۰۵، عوامل انسانی (Human Factors) و فناوری‌های صنعت ۰۵، به‌منظور ایجاد یک سیستم پایدار و مقاوم، به‌ویژه برای کارگران، که این هدف به سؤالات پژوهشی زیر منجر می‌شود:

1. آیا صنعت ۰۵ واقعاً انسان‌محور است؟

2. چگونه می‌توان با استفاده از فناوری‌های صنعت ۰۵ انسان‌محوری را ایجاد کرد؟

۲.۲. منابع اطلاعاتی و فرآیند جمع‌آوری داده‌ها

برای این مقاله مرور سیستماتیک (SLR)، جمع‌آوری اولیه داده‌ها و غربالگری آن‌ها در نوامبر ۲۰۲۲ انجام شد و سه پایگاه داده الکترونیکی برای پژوهش کتاب‌شناختی مورد استفاده قرار گرفت: Science Direct، Scopus و Web of Science.

برای جستجو در این پایگاه‌ها، از کلیدواژه‌های از پیش تعیین شده استفاده شد که مرتبط با تمرکز اصلی مطالعه هستند: صنعت ۰۵ و انسان‌محوری (Human-centricity). علاوه بر این، عملگرهای بولی (Boolean operators) برای اجرای این مرور سیستماتیک به‌کار گرفته شدند. همان‌طور که قبلاً ذکر شد، با توجه به اینکه این موضوع یک موضوع پژوهشی نو و تازه است، کلیدواژه‌ها به گونه‌ای انتخاب شدند که تحقیق را جامع کرده و محدود یا مشروط نکنند. به این ترتیب، داده‌ها و اطلاعات احتمالاً مرتبط با پژوهش از قلم نمی‌افتادند.

بنابراین، معادله جستجوی تعیین‌شده به شکل زیر بود:

• جستجو به زبان انگلیسی و بدون محدودیت زمانی انجام گرفت تا تمام داده‌های ممکن برای تحلیل در دسترس باشند.

• دنبال مقالاتی هستیم که عبارت "Industry 5.0" را داشته باشند، و همزمان شامل یکی از عبارات "Human-centric" یا "Human-centered" یا "Human-centred" باشند.

به عبارت دیگر، جستجو فقط روی مقالاتی تمرکز می‌کند که هم درباره انقلاب صنعتی پنجم باشند و هم درباره تمرکز بر انسان و انسان‌محوری صحبت کنند.

۲.۳. معیارهای واجد شرایط بودن مطالعات

در این مرور، ما مطالعاتی را تحلیل کردیم که داده‌هایی درباره ایدئولوژی‌های صنعت ۰۵ و استراتژی‌های انسان‌محوری، به‌ویژه برای کارخانه‌های آینده ارائه می‌دهند. نویسندگان ابتدا انتخاب اولیه و حذف مقالات را بر اساس عناوین و چکیده‌ها انجام دادند. فرآیند غربالگری توسط سه نویسنده صورت گرفت.

معیارهای ورود و خروج برای واجد شرایط بودن به شرح زیر بودند:

• مطالعاتی که متن کامل آن‌ها در دسترس باشد

• مطالعات منتشر شده به زبان انگلیسی

• شامل مقالات پژوهشی، مقالات مروری و مقالات کنفرانسی که حداقل یکی از دو موضوع اصلی مطالعه، یعنی صنعت ۰۵ یا انسان‌محوری را بررسی کنند

علاوه بر این معیارهای ورود، معیارهای تکمیلی دیگری نیز اضافه شدند، از جمله پایداری، تاب‌آوری و فناوری‌ها، مشروط بر اینکه با صنعت ۰۵ و انسان‌محوری مرتبط باشند.

مقالاتی که تمرکز صرفاً بر پیشرفت فناوری بدون انسان‌محوری داشتند یا فقط صنعت ۰۵ را به‌عنوان چشم‌انداز آینده مطرح کرده بودند، از بررسی حذف شدند.

۲.۴. یافته‌های اصلی پژوهش

این جستجوی سیستماتیک ادبیات علمی، در مجموع ۲۲۷ مقاله را شناسایی کرد:

• ۱۲۶ مقاله از Science Direct

• ۶۰ مقاله از Scopus

• ۴۰ مقاله از Web of Science

از میان این مقالات، ۱۸ مقاله دسترسی به متن کامل نداشتند و ۵۲ مقاله تکراری یا سه‌تایی بودند، که به همین دلیل از بررسی حذف شدند. بنابراین، پس از حذف مقالات تکراری، در مجموع ۱۵۷ مقاله باقی ماندند.

در مرحله بعد، با مطالعه عناوین و چکیده‌ها، ۸۵ مقاله حذف شدند و تنها ۷۲ مقاله باقی ماندند.

سپس صلاحیت این ۷۲ مقاله با مطالعه متن کامل آن‌ها بررسی شد؛ در این مرحله ۱۵ مقاله به دلیل عدم تطابق با هدف مطالعه حاضر حذف شدند. در نهایت، ۵۷ مقاله باقی‌مانده تحلیل شده و در این مرور سیستماتیک ادبیات علمی گنجانده شدند (به شکل ۱ مراجعه شود).

تحلیل اول

اولین تحلیلی که در این مقاله مرور سیستماتیک انجام شد، تمرکز بر تاریخ انتشار، مکان و نوع مقالاتی بود که واجد شرایط بوده و در مطالعه گنجانده شدند. با اینکه هیچ محدودیت زمانی در جستجو اعمال نشده بود، تاریخ انتشار مقالات بسیار اخیر و بین سال‌های ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۳ است، که نشان‌دهنده افزایش پژوهش‌ها در حوزه مفاهیم صنعت ۰۵ و انسان‌محوری است؛ به‌ویژه، تعداد زیادی از مقالات در سال ۲۰۲۲ منتشر شده‌اند (شکل ۲).

تحلیل دوم

تحلیل دوم بررسی نوع مقالاتی بود که در این موضوع نوظهور تولید و منتشر شده‌اند. از ۵۷ مقاله‌ای که برای این مطالعه مرور سیستماتیک انتخاب شدند، اکثر آن‌ها مقالات پژوهشی (Research Articles) هستند، یعنی ۳۶ مقاله، و پس از آن ۱۴ مقاله کنفرانسی قرار دارند. در این دوره کوتاه زمانی، شش مقاله مروری (Review) بر موضوعات و جنبه‌های مختلف صنعت ۰۵ تاکنون انجام شده است (شکل ۳).

تحلیل سوم

یکی دیگر از ویژگی‌هایی که مورد ارزیابی قرار گرفت، توزیع جغرافیایی انتشار مقالات بود، که در شکل ۴ نشان داده شده است. برای این منظور، مکان نویسنده اول یا وابستگی سازمانی مربوطه برای تمام مقالات گنجانده شده در مرور انتخاب شد تا یک فرآیند یکنواخت و هماهنگ دنبال شود. کشورهایی که بیشترین تعداد مقالات منتشر شده را داشتند، عبارتند از: ایتالیا و آلمان، و پس از آن چین، سوئد و نیوزیلند قرار دارند. این کشورها دارای سطح بالایی از توسعه صنعتی هستند و بنابراین پتانسیل بالایی برای پژوهش و نوآوری دارند.

تحلیل کلیدواژه‌ها و روابط آن‌ها

علاوه بر این تحلیل‌ها و ارزیابی‌های اولیه، کلیدواژه‌های اصلی و روابط و پیوندهای متقابل آن‌ها بررسی شدند. برای این منظور، از نرم‌افزاری به نام VOSviewer نسخه ۱.۶.۱۷ استفاده شد تا نقشه‌هایی از اطلاعات پایگاه داده تولید گردد. (VOSviewer یک برنامه رایگان و آسان برای استفاده است که برای ساخت و تجسم نقشه‌های کتاب‌سنجی (Bibliometric Maps) طراحی شده است.) این نرم‌افزار می‌تواند به دو روش به کار رود:

1. ساخت نقشه‌های نویسنده یا مجله بر اساس داده‌های هم‌استنادی (co-citation)

2. ساخت نقشه‌های کلیدواژه بر اساس داده‌های هم‌وقوعی (co-occurrence)

VOSviewer امکان بررسی نقشه‌های کتاب‌سنجی با جزئیات را از طریق امکانات مختلفی مانند بزرگ‌نمایی، پیمایش و جستجو فراهم می‌کند.

در این مرور سیستماتیک، یک نقشه VOSviewer بر اساس فراوانی کلیدواژه‌ها ایجاد شد. این نرم‌افزار مقالات گنجانده شده و واجد شرایط مطالعه را تحلیل کرده و نقشه‌ای با کلیدواژه‌هایی که بیشترین فراوانی را دارند، تولید نمود (شکل ۵).

تحلیل کلیدواژه‌ها و خوشه‌بندی آن‌ها

کلیدواژه‌هایی که فراوانی بالایی داشتند شامل موارد زیر بودند:

• انقلاب صنعتی پنجم،
• انقلاب صنعتی چهارم،
• رباتیک،
• پایداری،
• تاب‌آوری،
• تحول دیجیتال،
• انسان‌محوری (Human-centricity).

این کلیدواژه‌ها با یکدیگر مرتبط و به هم پیوند خورده‌اند، مانند:

• تولید انسان‌محور (Human-centric manufacturing)

• همکاری انسان-ربات (Human-robot collaboration)

• اخلاق (Ethics)

• سیستم‌های سایبر-فیزیکی انسان (Human-cyber-physical systems)

• جامعه ۰۵ (Society 5.0)

• عوامل انسانی (Human factors)

• سیستم‌های مقاوم (Resilient)
  و غیره.

این کلیدواژه‌ها در شش خوشه سازماندهی شده‌اند که در شکل ۵ با رنگ‌های مختلف نمایش داده شده‌اند:

• صنعت ۰۵ با رنگ بنفش

• صنعت ۰۴ با رنگ آبی

• رباتیک با رنگ قرمز

• تحول دیجیتال با رنگ زرد

• پایداری با رنگ فیروزه‌ای

• و در نهایت، انسان‌محوری با رنگ سبز

برای هدایت مقاله به سمت تحلیل داده‌ها و اطلاعات مرتبط جهت پاسخ به سؤالات پژوهشی، نتایج و بحث‌های موضوع در سه خط تحقیقاتی تقسیم شده و برخی از این خوشه‌ها در آن‌ها گروه‌بندی شده‌اند:

1. خط تحقیقاتی اول: صنعت ۰۵، شامل صنعت ۰۴، عوامل انسانی (Human Factors)، تاب‌آوری و پایداری

2. خط تحقیقاتی دوم: تحلیل فناوری‌های صنعت ۰۵، شامل تحول دیجیتال، هوش مصنوعی، رباتیک، همکاری انسان-ربات و دیجیتال‌سازی

3. خط تحقیقاتی سوم: تمرکز بر انسان‌محوری (Human Centricity)، شامل تاب‌آوری، جامعه ۰۵ و تولید انسان‌محور

۳. مرور تحقیقات استخراج شده

۳.۱. صنعت ۰۵ — مفهوم، ایدئولوژی و پیشنهادها

مفهوم صنعت ۰۵ توسط کمیسیون اروپا (European Commission) مطرح شد تا نیاز به ادغام اولویت‌های اجتماعی و محیط‌زیستی اروپا و هدایت شرکت‌ها و صنایع به سمت پایداری، تاب‌آوری و انسان‌محوری بیشتر را پوشش دهد. با وجود این مفهوم، برخی از مطالعات نشان می‌دهند که مفهوم صنعت ۰۵ ابتدا توسط مایکل رادا (Michael Rada) در شبکه‌های اجتماعی در سال ۲۰۱۵ معرفی شد، سپس توسط پژوهشگران مختلف مورد بررسی قرار گرفت و نهایتاً در سال ۲۰۲۱ توسط کمیسیون اروپا رسمیت یافت، تا اهداف ۲۰۳۰ اتحادیه اروپا محقق شود.

صنعت ۰۵ یک ایدئولوژی از تحول صنعتی آینده است که هدف آن، استفاده از خلاقیت انسان‌ها در ترکیب با سیستم‌های کارآمد، هوشمند و دقیق است. این تغییرات در سطح صنعتی و در ارتباط با نوآوری‌های فناورانه نیازمند بازاندیشی در نقش صنایع و جایگاه و مسئولیت آن‌ها در جامعه است.

با بحران اخیر پاندمی COVID-19، آسیب‌پذیری شرکت‌ها و صنایع در برابر مشکلات اقتصادی، فناورانه و اجتماعی برجسته شد. در نتیجه، ضروری بود تا رویکردها و روش‌های کاری موجود بازنگری شوند و صنایع از نظر مقاومت و تاب‌آوری، پایداری و تمرکز بر عامل انسانی بهبود یابند.

علاوه بر این، نقطه عطف و نقطه شروع برای گذار از صنعت ۰۴ به ۰۵، تمرکز بر تغییر رابطه بین انسان‌ها و سیستم‌های هوشمند است. در حالی که صنعت ۰۴ تنها به خودکارسازی فرآیندها با فناوری‌های دیجیتال هوشمند با هدف بهبود کارایی و بهینه‌سازی فرآیندهای صنعتی می‌پرداخت و عامل انسانی را نادیده می‌گرفت، صنعت ۰۵ بر هم‌افزایی و جفت‌سازی انسان و ماشین تمرکز دارد، جایی که خواسته و نیت انسان غالب خواهد بود.

با این حال، مفهوم صنعت ۰۵ در حال تکامل است و بنابراین، تعاریف متنوعی توسط فعالان صنعتی و پژوهشگران مختلف ارائه شده است. موافق‌ترین تعریف میان پژوهشگران، با تعریف ارائه‌شده توسط کمیسیون اروپا (EC) مطابقت دارد، که آینده صنعتی وابسته به توجه و وزن‌دهی به سیستم‌های تولید انسان‌محور، پایدار و مقاوم است.

با تمرکز بر پایداری، صنعت ۰۵ ممکن است اولین صنعتی باشد که به‌طور انسان‌محور هدایت می‌شود، که مبتنی بر اصل بازیافت صنعتی (Industrial Recycling) است، یعنی سیاست ۶R را رعایت می‌کند تا از هدررفت جلوگیری شود و در عین حال محصولات سفارشی با کیفیت بالا تولید گردد:

1. شناسایی (Recognize)،
2. بازاندیشی (Reconsider)،
3. تحقق (Realize)،
4. کاهش (Reduce)،
5. استفاده مجدد (Reuse)
6. بازیافت (Recycle).

با این حال، یک بحث و اختلاف نظر مرتبط با ایدئولوژی صنعت ۰۵ وجود دارد، یعنی اینکه چگونه این استراتژی می‌تواند به توسعه پایدار کمک کند.

از سوی دیگر، صنعت ۰۵ می‌تواند با هدف بازگرداندن انسان‌ها به کارخانه‌ها مرتبط باشد، جایی که انسان و ماشین با هم جفت شده و در همکاری کامل کار می‌کنند تا کارایی فرآیند تولید از طریق توانایی‌های شناختی انسان (خلاقیت و دانش) افزایش یافته و با جریان‌های کاری سیستم‌های هوشمند پیوند داده شود.

این دیدگاه مشابه است، که در آن متخصصان صنایع و شرکت‌ها، تکنسین‌های اطلاعات و پژوهشگران ملزم هستند بر عوامل انسانی در پیاده‌سازی سیستم‌های فناوری جدید صنعت ۰۵ تمرکز و توجه کنند.

۳.۲. جنبه‌های فناورانه Industry 5.0

از نظر فناوری، صنعت ۰۵ را می‌توان به‌عنوان عصر کارخانه‌های هوشمند اجتماعی (Social Smart Factory) یا «صنعت هوشمند اجتماعی (Social Smart Industry)» در نظر گرفت، جایی که شبکه‌های اجتماعی کسب‌وکار با انسان‌ها همگرا می‌شوند تا ارتباطی بدون وقفه ایجاد کنند، یعنی سیستم‌های تولید سایبر-فیزیکی که به‌طور هم‌افزا با عامل انسانی در ارتباط هستند.

علاوه بر این، صنعت ۰۵ یک راهکار انسان‌محور است، جایی که انسان‌ها و فناوری‌ها، مانند ربات‌های همکار (Collaborative Robots)، دست در دست هم کار می‌کنند. ماشین‌ها برای انجام وظایف کاری سنگین یا تکراری به‌کار گرفته می‌شوند، در حالی که انسان‌ها بر شخصی‌سازی و تفکر انتقادی نظارت دارند.

مفهوم دیگری صنعت ۰۵ را به‌عنوان یک نوآوری متقارن (Symmetric Innovation) تعریف می‌کند، که برای نسل بعدی مدیریت جهانی (Global Governance) استفاده خواهد شد، و هدف آن ایجاد خروجی‌های ایمن تولید با تفکیک سیستم‌های خودکارسازی است.

صنعت ۰۵ بار دیگر انسان‌ها را در محیط‌های صنعتی جهانی دخیل می‌کند و قصد دارد آن‌ها را از طریق ادغام فناوری‌های نوآورانه توانمند سازد. ایده اصلی این استراتژی، همگرایی جنبه‌های مختلف انسان‌محوری، تاب‌آوری سیستم‌ها و پایداری است، که از طریق هماهنگی صنعتی بین انسان و ماشین محقق می‌شود.

با این حال، ایدئولوژی‌ها و مفاهیم صنعت ۰۵ باز، در حال تحول و گسترده هستند، اما همواره بر سه ستون بنیادی که پیش‌تر توضیح داده شد، استوارند. بنابراین، هدف صنعت ۰۵ قرار دادن رفاه کارگران در مرکز فرآیندهای تولید، حفظ تعادل بین انسان و سیستم‌های ماشینی، و جمع‌بندی ایده‌های تاب‌آوری و توسعه پایدار در سطوح زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی است.

ادامه دارد ...

آیا انقلاب صنعتی پنجم (Industry 5.0) یک رویکرد انسان‌محور است؟ - بخش دوم

مقالات مرتبط:

• روز جهانی طراحی صنعتی 2025: طراحی اخلاقی برای دنیای امروز
• چشم اندازهای نوین انقلاب صنعتی پنجم - بخش اول
• چشم اندازهای نوین انقلاب صنعتی پنجم - بخش دوم
• چالش‌ها و فرصت‌های طراحی در عصر انقلاب صنعتی چهارم.
• انقلاب صنعتی چهارم و آینده طراحی صنعتی